Kobilerde Kurumsal Kültür ve Yönetişim Bölüm 1 Yazı 3

Galip Yüksel

Önceki yazı: Kobilerde Kurumsal Kültür ve Yönetişim Bölüm 1 Yazı 2

Kurumsallaşmadan ne anlaşılıyor?

Kurumsallaşmakonusunda yapılan tanımlarınbazıları şöyle:

Kuruluşların patron, lider yönetici ve önemli personele bağımlı olmadan faaliyetlerini sağlıklı bir şekilde yürütebilmeleri ve geliştirebilmeleridir.

Bir işletmenin, faaliyetlerini kişilerin varlığına bağımlı olmadan sürdürebilmesini ve geliştirebilmesini sağlayan bir yapı oluşturulmasıdır.

Kurumsallaşmanın temel amacı firmanın (patron, yönetici, kritik personel vb.) kişilerden ve onların “kendi becerilerine bağlı yöntemlerinden” bağımsız hale gelmesi ve sürekliliğinin sağlanmasıdır. Onlar olmadan aksama yaşanmadan her şeyin devam edebilmesi anlamına gelir.

TKYD (Türkiye Kurumsal Yönetim Derneği) nin ‘Aile Şirketleri Yönetim Rehberi’ kitapçığı: “Kurumsallaşmadan anlaşılması gereken, devamlılığı belli kişilerin varlığına bağlı olmayan bir ‘sistem’ oluşturmaktır.” Der.

 

Kurumsal Yönetimden/Yönetişimden ne anlaşılıyor?

Bilgi Sistemleri Denetim ve Kontrol Birliği (ISACA) tarafından Bilgi Teknolojilerine İlişkin Kontrol Hedefleri(CobiT5)de:

Yönetişim: Değerlendir, Yönlendir ve İzle

Yönetim: Planla, İnşa et, İşlet, İzle yaklaşımı öne çıkmakta.

  • Yönetişim, işletme hedeflerinin belirlenmesinde paydaşların ihtiyaçlarının, durumlarının ve tercih haklarının değerlendirilmesini sağlar: önceliklendirme ve karar üretme yoluyla yönlendirir; üzerinde anlaşılmış yön ve hedeflere uyum ve performansı izler.
  • Yönetim, işletme hedeflerine ulaşmak için yönetişim tarafından saptanmış yön ile uyumlu olarak planlama, inşa etme, işleme ve izleme faaliyetlerini gerçekleştirir.

Yukardaki tanımlar esas olarak BT dediğimiz bilgi teknolojileri içindir. Pratikte ağırlıklı olarak yazılım sektörü ve bankaların ilgisini çeker. Ancak Corporate Governance’ın temel yaklaşımı olan paydaş beklentilerini içine alır. Yönetimi ise Yönetim Kurulunun hedeflerini uygulamaya geçiren bütün olarak görür. (Sistem ve Kişiler olarak)

Türkiye Kurumsal Yönetim Derneği (TKYD)‘Kurumsal Yönetim İlkeleri Işığında Aile Şirketleri Yönetim Rehberi’ kitapçığında şu tanımı veriyor:

Kurumsallaşma kısaca, operasyonel işlerin daha doğru bir şekilde işlemesini amaçlar.

Kurumsal Yönetim ise, “sahiplik ve kontrol” unsurlarının devreye girmesiyle anlam kazanır.

Örneğin bu yayının konusu olan aile şirketleri ele alındığında,

  • Aile anayasası oluşturulması
  • Aile yönetim ilişkilerinin belirlenmesi;
  • Hissedar olan ve olmayan, yönetimde olan ve olmayan aile bireylerinin çıkarlarının dengelenmesi;
  • Çatışma yönetimi sistematiğinin oluşturulması;
  • Haleflik planı yapılması;
  • Hissedar sözleşmesi hazırlanması gibi unsurlar ön plana çıkar.

Kurumsal yönetim dört temel prensip üzerine kuruludur. Bunlar adillik, şeffaflık, hesap verebilirlik ve sorumluluk ilkeleridir.

TKYD ve Deloitte ortak çalışması “Nedir Bu Kurumsal Yönetim” yazısında şöyle der:

Yönetim, belli amaçlara ulaşmak amacıyla yapılan planlama, örgütleme, yürütme, koordinasyon ve kontrol faaliyetlerinin yerine getirilmesini ifade ederken,

Kurumsal Yönetim bütün bu faaliyetlerin yerine getirilmesinde menfaat gruplarının çıkarlarının, örgütsel amaçlara ne şekilde yansıtılacağı ve ne şekilde tatmin edileceği ile de ilgilenmektedir.

Görüldüğü gibi kurumsal yönetim, yönetim fonksiyonlarını da içerenancak bununla sınırlı olmayan bir çatı kavramdır.

Ira Millstein tarafından geliştirilmiş ve yaygın olarak kabul gören bir tanımda da, kurumsal yönetim şirket amaçlarının belirlenmesine yönelikdüzenlemeler bağlamında açıklanmaktadır.

Buna göre, “Kurumsal Yönetim, bir şirketin, hak sahipleri ve kamuoyunun menfaatlerine zarar vermeyecek şekilde, mali kaynakları ve insan kaynaklarını kendine çekmesini, verimli çalışmasını ve bu sayede de hissedarları için uzun dönemde ekonomik kazanç yaratarak istikrar sağlamasını mümkün kılana kanun, yönetmelik ve ilgili gönüllü özel sektör uygulamalarının bileşimidir.” Başka bir ifadeyle, kurumsal yönetim şirketlerin

  • Sermayeyi ve insan kaynaklarını cezbetmesine,
  • Etkin performans göstermesine,
  • Hedeflerine ulaşmasına,
  • Hukuki zorunlulukları ve toplumsal beklentileri yerine getirmesine yönelik,

yasa, düzenleme ve gönüllü özel sektör uygulamalarını kapsamaktadır.

 

Sonraki yazı: Kobilerde Kurumsal Kültür ve Yönetişim Bölüm 1 Yazı 4